In Vrijheid Verbonden zet volgende stap: ‘De tussenruimtes als basis voor ontmoeting’

Op maandagmiddag 19 januari 2026 organiseerde het platform ‘In Vrijheid Verbonden’
samen met het Departement Filosofie en Religiewetenschap van de Universiteit van
Utrecht een werksymposium. Prinses Beatrix woonde de bijeenkomst in het
Academiegebouw aan het Utrechtse Domplein bij. In plaats van het bij elkaar brengen van
besturen en levensbeschouwelijke organisaties van hindoes, boeddhisten, joden,
christenen, moslims en humanisten was deze maal de bijeenkomst gericht op de
ontmoeting van professionals uit de betreffende gemeenschappen.
De Rooms-Katholieke kerk was goed vertegenwoordigd. Mgr. Woorts, bisschopreferent voor
Interreligieuze Dialoog was aanwezig, evenals verschillende leden van de Contactraad voor
Interreligieuze Dialoog (CID), enkele beleidsmedewerkers van de Stichting Rooms-Katholiek
Kerkgenootschap (SRKK) en verschillende andere R.-K.-religieprofessionals uit het onderwijs en
het pastoraat.

De ruim tachtig deelnemers kwamen samen rond het thema ‘De tussenruimte als basis voor
interreligieuze en interlevensbeschouwelijke ontmoetingen in een pluralistische en seculiere
samenleving’. Dat was ook de titel van de lezing die Prof. dr. Birgit Meyer die middag gaf.
Voorafgaand aan haar lezing kwamen de deelnemers samen in workshops waarin het thema
vanuit bepaalde invalshoeken werd gepresenteerd, zoals religie en nieuwe media en de
mogelijkheden van nieuwe technologieën.
De gekozen werkvormen, met ruimte voor interactie en uitwisseling in boeiende werksessies ter
verdieping en verrijking van de eigen visies op dialoog, kreeg bijval van de deelnemers. Tineke de
Lange (SRKK) was aanwezig bij een workshop over nieuwe media, “Eéntje om erin te houden!
Het was goed om zelf ergens mee bezig te zijn.”

Dialoog in de tussenruimtes
Religiewetenschapper Birgit Meyer ging tijdens haar lezing in op hoe de tussenruimte geschikt is
om de geleefde pluraliteit te doorgronden en op een andere manier met elkaar in dialoog te
gaan. Vooral in de interactie tussen religies, maar ook tussen religie en seculiere terreinen zoals
media en politiek ontstaan ’tussenruimtes’. Deze tussenruimtes zijn een plaats van ontmoeting.
Nieuwe religieuze identiteiten vormen zich daar, religies nemen daar nieuwe vormen aan.
Mensen integreren elementen van verschillende tradities.
In de tussenruimte in het dagelijks leven vindt de interreligieuze dialoog plaats. Meyer wees naar
onderzoeker Georg Simmel die tussenruimte ziet als de voorwaarde voor sociale relaties tussen
gelovigen en religies en levensbeschouwingen. Wanneer mensen in een tussenruimte zich tot
elkaar gaan verhouden wordt de ruimte geanimeerd en levendig.
Meyer wees er op dat een democratische samenleving speelruimte biedt aan religies. De
grondwet is bepalend voor de ruimte die mensen hebben om hun geloof en identiteit uit te
dragen. Religie wordt dus door de staat gereguleerd en beschermd. Bij de vrijheid van
godsdienst gaat het echter niet alleen om wetten, maar ook om sociaal-culturele normen die
leidend zijn in de omgang met verschillen.

Bij het verkennen van de ruimte tussen religie en cultuur kwam Meyer nieuwe inzichten op het
spoor. Ze bestudeerde de religie als een culturele kracht in de tussenruimte om een dieper
begrip van geleefde religie in de moderne wereld te krijgen. Cultuur en religie beïnvloeden elkaar
continu. Het gaat in de tussenruimtes niet om abstracte theologie maar om hoe religie tastbaar
is in het dagelijks leven, om de ervaringen van mensen die tussen verschillende tradities leven.
Het gaat om de interactie tussen tradities, in plaats van ze af te bakenen.

Gezellige nazit
Na de lezing van Birgit Meyer was er een gezellige nazit voor alle deelnemers in de Senaatszaal
van het Academiegebouw. Prinses Beatrix sprak daar met enkele jonge professionals over hoe
zij omgaan met mensen van verschillende religies en er was een fotomoment met de leden van
de stuurgroep van In vrijheid verbonden, waaronder ondergetekende als nieuwe
beleidsmedewerker voor de referentschappen interreligieuze dialoog en oecumene namens de
bisschoppenconferentie.
Al met al was het een geslaagde dag en dat bleek ook uit de positieve evaluaties achteraf. Eén
van de deelnemers schreef: “De bijeenkomst vond ik heel boeiend, inspirerend en
bemoedigend”.

In 2027 hoopt In vrijheid verbonden weer een bijeenkomst te organiseren, om nieuwe mensen te
ontmoeten, vriendschappen te verdiepen en zo bruggen te bouwen en bij te dragen aan
samenleven in vrede en harmonie.
Bericht: Marie-Heleen Lüchinger, 29 januari 2026